Goudsbloem

De goudsbloem is een eenjarige plant met meestal oranje, maar soms ook gele bloemen en een dunne penwortel en een behaarde stengel. De plant wordt tussen de 30 en 70 cm hoog en bloeit van mei tot de eerste nachtvorst. In milde winters worden nog bloeiende bloemen aangetroffen in januari. De vruchten zijn meestal gekromd en bootvormig.

Een van de historische bijnamen van de goudsbloem is ‘zonnevolger’, een naam die verwijst naar het feit dat de bloemen zich altijd naar de zon richten, en zich sluiten als de zon achter de wolken verdwijnt. De bloemknoppen gaan open bij zonsopgang en sluiten zich weer bij zonsondergang.

Omdat de goudsbloem een eenjarige plant is, kun je hem het beste in het voorjaar planten. De plant heeft weinig eisen; een voedzame grond en veel zonlicht. Zorg dat de grond niet kurkdroog wordt en haal uitgebloeide bloemen weg om een lange bloeiperiode te garanderen.

Wanneer goudsbloem oogsten?

Als je van de verzachtende en verzorgende werking van goudsbloem gebruik wil maken voor je zelfgemaakte crèmes, oliën en zalven, dan kun je de bloemen het beste oogsten als ze net open zijn, op een droge, zonnige dag. De bloemen zijn dan volledig open én er zit niet al te veel vocht in. Ditzelfde geldt ook voor het oogsten van knoppen voor kappertjes of van verse bloemen voor in je salade of ijs.

Als je het kruid wil gebruiken voor zelfgemaakte producten, houd dan in je achterhoofd dat een diepe, oranje bloemkleur een teken is van veel carotenoïden (één van de vele inhoudsstoffen), en dat, omdat je voornamelijk de lintblaadjes nodig hebt, de dubbelbloemige varianten erg aantrekkelijk zijn. Overigens hebben alle bovengrondse delen in meer of mindere mate een helende werking.

Is  de goudsbloem eetbaar?

Verse of gedroogde bloemen kunnen worden gebruikt in soepen. De bloemen kunnen ook gebruikt worden als kleurstof voor kaas, boter en andere levensmiddelen. Vroeger werden de bloembladen gebruikt voor vervalsing van saffraan.
De goudsbloem is eetbaar en zacht van smaak. Je kunt daarmee dan ook je salades of ijscoupes een zomers en kleurig accent geven. Van de bloemknoppen kun je ook kappertjes maken.

Geneeskrachtig

De toevoeging van de soortnaam ‘officinalis’ in de botanische naam geeft aan dat deze vrolijke bloem traditioneel ook al lang erkend is als geneeskruid binnen Europa. Ook jij kent waarschijnlijk wel de verzorgende crèmes en zalven met ‘calendula’ in de productnaam.
De jonge bladeren en de bloemen zijn eetbaar en heilzaam voor gal en lever. Van de plant worden ook zalf en tinctuur gemaakt. Deze hebben als eigenschap dat ze wond samentrekkend, huid herstellend en desinfecterend werken. In de bloembladen zit etherische olie, die veel gebruikt wordt in zalf.

Inhoudsstoffen

De bitterstoffen werken op de spijsvertering. De etherische olie calendine (ofwel de geur) heeft een desinfecterende werking, maar is erg kostbaar om te winnen in pure vorm. De carotenoïden zitten in de oranje kleur van de bloem (provitamine A). De hars, gom en slijmstoffen – ofwel het plakkerige – is vooral goed voor de wondgenezing, evenals de inhoudsstof xantofyl. De flavonoïden werken op de bloedvaten, het salicylzuur is weer pijnstillend en ontstekingsremmend, en dan hebben we nog de cumarine die licht verdovend en pijnstillend is. Al met al heel goed werkend op de huid.
Ook de vruchten zijn oliehoudend. Goudsbloemolie gewonnen uit de vruchten kan gebruikt worden als bindmiddel in verven en lakken. De goudsbloemolie is na bewerking ook geschikt als verfverdunner ter vervanging van andere schadelijke verdunners.

Heeft de goudsbloem geneeskrachtige eigenschappen?

De bloem voor de huid een zeer verzachtend antibacterieel en antiviraal middel is. Het bevordert het herstel van de huid en zorgt voor een mooie genezing van wonden. Bovendien helpt het tegen pijn en jeuk bij huidproblemen. Inwendig heeft de bloem een kalmerende werking op de spijsvertering.
Goudsbloemen bevatten tal van gezonde inhoudsstoffen: Vitamine A en C; calcium, silicium, zwavel en acetylsalicylzuur (werkt pijnstillend en koortsverlagend) carotenoïden, flavonoïden en essentiële oliën.